Պատերազմն Իրանում մեծացնում է Թուրքիայի և Իսր...

Իրանի գերագույն առաջնորդի մահից և շարունակվող ամերիկա-իսրայելական հարվածներից հետո Իսլամական Հանրապետության ապագան դարձել է շատ ավելի քիչ կանխատեսելի։ Սակայն մեկ հետևանք արդեն իսկ նկատելի է. այս պատերազմը մեծացնում է թշնամանքը Թուրքիայի և Իսրայելի միջև՝ նրանց մոտեցնելով երկարաժամկետ ընդհարման, գրում է Brookings ինստիտուտի փորձագետ Ասլի Այդընթաշբաշը։

Դա պարզ էր Թուրքիայի նախագահ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանի սկզբնական արձագանքից։ Նա Նեթանյահուին մեղադրեց հակամարտությունը հրահրելու մեջ և Իսրայելի հարվածները «սադրանքներ» անվանեց՝ առանց հիշատակելու ԱՄՆ զինվորականների դերը։ Անկարան նախընտրում է հավատալ, որ Թրամփին պատերազմի մեջ ներքաշել է Իսրայելը՝ Մերձավոր Արևելքը վերաձևավորելու վճռականությամբ։

Թուրքիան չի ցանկանում նոր պատերազմ իր սահմաններին և անաղմուկ կաշխատի Թրամփի վարչակազմի և ռեժիմի ներկայացուցիչների հետ՝ լարվածության թուլացման ուղի գտնելու համար՝ ելնելով ոչ թե Թեհրանի նկատմամբ համակրանքից, այլ հետևանքների մասին մտահոգությունից։

Իրանն ու Թուրքիան պատմական մրցակիցներ են, և թուրքերը վաղուց մտահոգված են Իրանի միջուկային նկրտումներով, հրթիռային հնարավորություններով և պրոկսի ցանցով։ Սակայն թուրքական իշխանությունները միաժամանակ վախենում են, որ պատերազմը կհանգեցնի երկարատև անկայունության և հետևանքների, որոնք ավելի վատ կլինեն, քան ներկայիս ստատուս քվոն, ներառյալ փախստականների հոսքը, առևտրի և էներգետիկայի խափանումները, ինչպես նաև այն պատեհությունը, որ Իրանում ներքին քաոսը Քրդստանի աշխատավորական կուսակցության (PKK) առնչվող քրդերի ինքնավարության համար նոր հնարավորություններ կստեղծի։ Թուրքիան ռեժիմի փոփոխությունը իրատեսական սցենար չի համարում։

Անկարայի ավելի խոր մտահոգություններն աշխարհաքաղաքական են։ Թուրքիան իրեն քաջածանոթ Իրանը նախընտրում է պատերազմից հետո ստեղծված կարգին, որը մեծապես ձևավորել է Իսրայելը։ Թուրքական ընկալումներում Միացյալ Նահանգների և Իսրայելի նպատակները տարբերվում են։

Թրամփը համարվում է պրագմատիկ գործիչ, որը կարող է հայտարարել արագ հաղթանակի մասին և վերադառնալ միջուկային դիվանագիտությանը։ Ի տարբերություն դրա, Իսրայելն ընկալվում է որպես ավելի լայն նպատակ հետապնդող՝ գաղափարախոսական վերափոխում, մասնատված Իրան և Իսրայելի ռազմական գերազանցության շուրջ կազմակերպված Մերձավոր Արևելք։ Դա անխուսափելիորեն կհակասի Թուրքիայի շահերին և տարածաշրջանային ազդեցության նրա ձգտմանը։

Հենց դա է պատճառը, որ Թուրքիան և Իսրայելն ավելի ու ավելի են հայտնվում անվտանգության երկընտրանքի ծուղակում՝ միմյանց հաջողություններն ընկալելով որպես ուղղակի սպառնալիք և միմյանց մեղադրելով համապատասխանաբար «նեոօսմանիզմի» և «Մեծ Իսրայելի» ձգտման մեջ։ Նրանց մրցակցությունն արդեն սրվել է Գազայի և Սիրիայի հարցում։ Այժմ Իսրայելի գլխավորությամբ տարածաշրջանային կարգի հեռանկարն այդ մրցակցությունն ավելի կսրի։ Անկարան կարող է դուրս մնալ պատերազմից։ Ընդսմին, Իսրայելի հետ մրցակցության կառավարումը և Վաշինգտոնի հետ հետագայի վերաբերյալ դիվանագիտական ​​երկխոսության մեջ մտնելը շատ ավելի կդժվարանա։