2026 թվականի հունիսի 30-ի իրադարձությունները ցույց են տալիս, որ Ռուսաստան–Ուկրաինա պատերազմը շարունակում է վերածվել երկարաժամկետ տեխնոլոգիական և ռազմաքաղաքական դիմակայության։ Եթե պատերազմի առաջին փուլերում առաջնագծում որոշիչ էին հրետանին, կենդանի ուժը և տարածքային առաջխաղացումները, ապա այժմ ավելի մեծ նշանակություն են ստանում դրոնները, արբանյակային կապը, օդային գերազանցությունը և ՆԱՏՕ-ի արևելյան թևի պաշտպանությունը։
Ուկրաինայի գլխավոր հրամանատար Օլեքսանդր Սիրսկին հայտարարել է, որ Կիևը պատրաստվում է Ռուսաստանի կողմից հնարավոր նոր հարձակման հյուսիսային ուղղությամբ։ Խոսքը հատկապես Բրյանսկի հատվածից հնարավոր ճնշման մասին է։ Ուկրաինական կողմի գնահատմամբ՝ Մոսկվայի նպատակն այս փուլում կարող է լինել ոչ այնքան Կիևի ուղղությամբ լայնածավալ արշավը, որքան Չեռնիգովի և հյուսիսային շրջանների վրա ռազմական ճնշման մեծացումը։
Այս հայտարարությունը կարևոր է մի քանի առումով։ Նախ՝ այն ցույց է տալիս, որ Ուկրաինան այլևս չի դիտարկում պատերազմը միայն արևելյան և հարավային ճակատների շրջանակում։ Երկրորդ՝ Կիևը փորձում է նախապես պատրաստվել Ռուսաստանի հնարավոր քայլերին՝ չթողնելով, որ Մոսկվան նոր ուղղությամբ անակնկալ ստեղծի։ Երրորդ՝ հյուսիսային ուղղության ակտիվացումը կարող է ստիպել Ուկրաինային ուժեր պահել ավելի լայն ճակատով՝ նվազեցնելով մանևրի հնարավորությունը մյուս ուղղություններում։
Միևնույն ժամանակ, Ուկրաինան շարունակում է հարվածներ հասցնել Ռուսաստանի խորքում գտնվող ռազմական ենթակառուցվածքներին։ Նախագահ Վլադիմիր Զելենսկին հայտնել է, որ ուկրաինական ուժերը կրկին հարվածել են Մոսկվայի մարզում գտնվող Դուբնայի արբանյակային կապի կենտրոնին։ Սա խորհրդանշական և գործնական նշանակություն ունեցող գործողություն է, քանի որ արբանյակային կապը կարևոր դեր ունի ժամանակակից պատերազմի հրամանատարական, հետախուզական և կապի համակարգերում։
Այսպիսով, պատերազմը տեղափոխվում է ոչ միայն խրամատների և հրետանային մարտերի դաշտ, այլև տեխնոլոգիական ենթակառուցվածքների հարվածների հարթություն։ Ուկրաինան փորձում է խաթարել Ռուսաստանի ռազմական կառավարման և կապի համակարգերը՝ ցույց տալով, որ կարող է թիրախավորել ոչ միայն սահմանամերձ շրջանները, այլև Ռուսաստանի խորքում գտնվող ռազմավարական օբյեկտները։
Այս ֆոնին Եվրամիությունը զգալիորեն մեծացնում է Ուկրաինային տրամադրվող ֆինանսական աջակցությունը։ ԵՄ-ն Կիևին փոխանցել է 3.9 միլիարդ եվրո վարկային ֆինանսավորում, որը նախատեսված է հատկապես դրոնային կարողությունների զարգացման համար։ Սա կարևոր ազդակ է, քանի որ Արևմուտքը փաստացի ընդունում է՝ դրոնները դարձել են պատերազմի առանցքային գործիքներից մեկը։
Դրոնային պատերազմը փոխել է մարտի տրամաբանությունը։ Դրանք օգտագործվում են հետախուզության, հարվածային գործողությունների, հրետանային կրակի ուղղման և ռուսական թիկունքային ենթակառուցվածքների խոցման համար։ ԵՄ-ի ֆինանսավորումը նշանակում է, որ Կիևը կշարունակի զարգացնել ոչ միայն պաշտպանական, այլև հարձակողական տեխնոլոգիական կարողությունները։
Ուկրաինայի ռազմական ներուժի ամրապնդման մեկ այլ կարևոր ուղղություն է օդուժը։ Շվեդական Saab ընկերությունը ստորագրել է մոտ 2.54 միլիարդ դոլարի պայմանագիր՝ Ուկրաինային 16 Gripen E կործանիչ մատակարարելու համար։ Սա կարող է դառնալ երկարաժամկետ շրջադարձային քայլ Ուկրաինայի օդային պաշտպանության և հարվածային կարողությունների համար։
Gripen կործանիչների մատակարարումը ոչ միայն ռազմական, այլև քաղաքական ուղերձ է։ Այն ցույց է տալիս, որ Եվրոպան պատրաստ է Ուկրաինային տրամադրել ոչ միայն կարճաժամկետ զինամթերք և ֆինանսական օգնություն, այլև այնպիսի համակարգեր, որոնք կարող են փոխել ուժերի հարաբերակցությունը երկարաժամկետ հեռանկարում։
Միաժամանակ ԱՄՆ-ը վերահաստատում է իր աջակցությունը ՆԱՏՕ-ի արևելյան թևին։ Ամերիկյան բարձրաստիճան գեներալի հայտարարությունը, որ Վաշինգտոնը կանգնած է եվրոպական դաշնակիցների կողքին Բալթյան երկրների պաշտպանության հարցում, ուղղված է ոչ միայն Բալթյան երկրներին, այլև Մոսկվային։ Սա հստակ ազդակ է, որ Ուկրաինայի պատերազմը դիտարկվում է ավելի լայն անվտանգության համակարգի համատեքստում։
Բալթյան ուղղությունը առանձնահատուկ զգայուն է, քանի որ այն ՆԱՏՕ-ի և Ռուսաստանի հնարավոր ուղիղ բախման ամենախոցելի գոտիներից մեկն է։ ԱՄՆ-ի հայտարարությունը նպատակ ունի կանխել Ռուսաստանի կողմից լրացուցիչ ճնշման փորձերը և ամրապնդել դաշնակիցների վստահությունը ՆԱՏՕ-ի անվտանգության երաշխիքների նկատմամբ։
Ընդհանուր առմամբ, հունիսի 30-ի իրադարձությունները ցույց են տալիս, որ պատերազմը մտնում է նոր փուլ։ Ուկրաինան պատրաստվում է Ռուսաստանի հնարավոր նոր հարձակմանը, միաժամանակ հարվածում է ռուսական ռազմական ենթակառուցվածքներին։ ԵՄ-ն մեծացնում է Կիևի տեխնոլոգիական և ֆինանսական հնարավորությունները, իսկ ԱՄՆ-ը կենտրոնանում է Ռուսաստանի զսպման վրա՝ ՆԱՏՕ-ի արևելյան թևում։
Այս ամենը նշանակում է, որ առաջիկա ամիսներին պատերազմը կարող է դառնալ ավելի բարդ, ավելի տեխնոլոգիական և ավելի լայն աշխարհաքաղաքական հետևանքներ ունեցող։ Ռուսաստանը փորձում է պահպանել նախաձեռնությունը ռազմաճակատում, իսկ Արևմուտքը փորձում է Ուկրաինային տալ այնպիսի գործիքներ, որոնք թույլ կտան ոչ միայն պաշտպանվել, այլև խոցել Ռուսաստանի ռազմական համակարգի խորքային օղակները։
Պատերազմի ավարտի նշաններ դեռևս չեն երևում։ Ընդհակառակը, հունիսի 30-ի զարգացումները ցույց են տալիս, որ կողմերը պատրաստվում են երկարատև դիմակայության, որտեղ որոշիչ են լինելու ոչ միայն ռազմաճակատի գծերը, այլև տեխնոլոգիան, ֆինանսական ռեսուրսները, դաշնակցային պարտավորությունները և քաղաքական կամքը։
