Ռուսաստանի կողմից սահմանված սահմանափակումների ազդեցությունը հայկական արտադրանքի մատակարարումների վրա վիճակագրության մեջ նկատելի կդառնա 2026 թվականի երկրորդ կեսին, երբ միջոցները կազդեն բանջարեղենի, մրգերի և հատապտուղների սեզոնային արտահանման զգալի մասի վրա։ Այս մասին ՏԱՍՍ-ին հայտնել է Ազգային հետազոտական համալսարանի «Տնտեսագիտության բարձրագույն դպրոց» (ԱՀՀ ԲՏԴ) տնտեսական գիտությունների ֆակուլտետի դոցենտ Աննա Ֆեդյունինան։
Նրա խոսքով՝ սահմանափակումները փուլ առ փուլ մտցվել են մայիսի վերջից և ամբողջ հունիսի ընթացքում։ Դրանց տակ հերթաբար հայտնվել են լոլիկը, վարունգը, պղպեղը, կանաչին, ելակը, կորիզավոր մրգերը, խաղողը, կարտոֆիլը, չրերը, ինչպես նաև ձկնային արտադրանքի առանձին տեսակներ, ալկոհոլը և հանքային ջուրը։
Միևնույն ժամանակ, 2026 թվականի առաջին հինգ ամիսներին Ռուսաստան այն ապրանքների արտահանումը, որոնք հետագայում հայտնվել են սահմանափակումների տակ, հակառակը՝ աճել է նախորդ տարվա նույն ժամանակահատվածի համեմատ։
Ֆեդյունինան դա բացատրել է հնարավոր կանխավճարային մատակարարումների ազդեցությամբ։ Առևտրային սահմանափակումների մտցումից առաջ արտահանողները ձգտում են հնարավորինս մեծացնել վաճառքի ծավալը, քանի դեռ մատակարարումները դեռ թույլատրված են։ Միաժամանակ ներմուծողները փորձում են պաշարներ ձևավորել այն արտադրանքից, որը շուտով կարող է հայտնվել արգելքի կամ սահմանափակումների տակ։
Ընդհանուր առմամբ, Հայաստանի արտահանումը 2026 թվականի հունվար–մայիսին կազմել է 2,86 մլրդ դոլար՝ 2025 թվականի նույն ժամանակահատվածի համեմատ նվազելով 3,7%-ով։ Մայիսին անկումն արագացել է՝ տարեկան արտահայտությամբ հասնելով 11,6%-ի։
Սակայն, ռուս փորձագետի գնահատմամբ, առայժմ վաղ է խոսել հայկական արտահանման նոր կտրուկ փլուզման մասին։ Ընթացիկ դինամիկան ավելի շուտ վկայում է դրա կայունացման մասին՝ 2025 թվականի զգալի կրճատումից հետո։
Հայաստանից Ռուսաստան արտահանումը առաջին հինգ ամիսներին նույնպես աստիճանաբար կրճատվել է։ ԱՀՀ ԲՏԴ-ի կառուցվածքային քաղաքականության հետազոտությունների կենտրոնի հաշվարկներով՝ ՄԱԿ-ի Comtrade բազայի տվյալների հիման վրա, այն կազմել է 1,18 մլրդ դոլար 2024 թվականի հունվար–մայիսին, 1,08 մլրդ դոլար՝ 2025 թվականի նույն ժամանակահատվածում, և 1,03 մլրդ դոլար՝ 2026 թվականին։
Այսպիսով, մեկ տարվա ընթացքում մատակարարումները կրճատվել են մոտ 4,6%-ով, իսկ 2024 թվականի նույն ժամանակահատվածի համեմատ՝ 12,6%-ով։
Միևնույն ժամանակ, սահմանափակումների վերջնական ազդեցությունը հնարավոր կլինի գնահատել միայն տարվա երկրորդ կեսի ավարտից հետո, քանի որ հենց այդ ժամանակ դրանք կազդեն Ռուսաստան հայկական գյուղատնտեսական ապրանքների սեզոնային մատակարարումների հիմնական ծավալի վրա։
