Մենք այժմ հաստատել ենք Հայաստանի համար 11 միլիոն դոլարի հետախուզական դրոնային տեխնոլոգիաների վաճառք, և մեր լավ բարեկամ վարչապետի հետ այս հարցում կա լիարժեք փոխըմբռնում․ Երևանում կայացած մամուլի ասուլիսի ընթացքում հայտարարեց ԱՄՆ փոխնախագահ Վենսը։
Ավելի ուշ կառավարության կողմից տարածված կադրերից հասկանալի է դառնում, որ խոսքը V-BAT ԱԹՍ-ի մասին է։
V-BAT (MQ-35A) անօդաչու թռչող համակարգը պատկանում է VTOL դասին և նախագծված է որպես հետախուզական, հսկողության և թիրախավորման (ISR) պլատֆորմ։ Ուղղահայաց թռիչք–վայրէջքի հնարավորությունը թույլ է տալիս դրա կիրառումը սահմանափակ տարածքներում՝ առանց թռիչքուղու անհրաժեշտության, ինչը կարևոր է լեռնային, սահմանային և ծովային պայմաններում գործողությունների համար։ Համակարգը նախատեսված է երկարատև օդային հերթապահության, օպտիկական և ինֆրակարմիր հետախուզության, ինչպես նաև մարտի դաշտում իրավիճակի մշտական մոնիթորինգի համար։ Ինքնավար կառավարման և կապի պահպանման լուծումները հնարավորություն են տալիս գործել էլեկտրոնային պայքարի պայմաններում՝ սահմանափակ կամ խափանված GPS միջավայրում։
Միևնույն ժամանակ, V-BAT-ը չի հանդիսանում լիարժեք հարվածային ԱԹՍ և չունի ծանր սպառազինություն կրելու կարողություն։ Դրա մարտավարական կիրառումը սահմանափակվում է տեղեկատվության հավաքագրմամբ և փոխանցմամբ՝ հարվածային միջոցների ուղղորդման նպատակով։ Համեմատաբար փոքր արագությունն ու չափերը այն խոցելի են դարձնում ժամանակակից հակաօդային պաշտպանության և ակտիվ ռադիոէլեկտրոնային ճնշման պայմաններում, հատկապես բարձր ինտենսիվության հակամարտությունների ժամանակ։ Բարձր ինքնարժեքը ևս սահմանափակում է զանգվածային կիրառումը, ինչի հետևանքով V-BAT-ը դիտարկվում է որպես նիշային հետախուզական միջոց, այլ ոչ թե համընդհանուր մարտական հարթակ։ Ընդհանուր առմամբ, այն արդյունավետ է ցածր և միջին ինտենսիվության գործողություններում, սակայն չի կարող փոխարինել բազմաֆունկցիոնալ կամ հարվածային անօդաչու համակարգերին։
Գնային տեսանկյունից V-BAT (MQ-35A) ԱԹՍ-ն դասվում է միջինից բարձր արժեք ունեցող հետախուզական համակարգերի շարքին։ Բաց աղբյուրներում շրջանառվող գնահատականներով՝ մեկ միավորի արժեքը կազմում է մոտ 500 հազարից մինչև 1 միլիոն ԱՄՆ դոլար, որոշ դեպքերում գինը կարող է հասնել 3 մլն դոլարի՝ կախված կոնֆիգուրացիայից, տեղադրված սենսորներից, կապի միջոցներից և սպասարկման փաթեթից։ Այս մակարդակի գինը այն դարձնում է հարաբերականորեն թանկ լուծում ISR դասի ԱԹՍ-ների շուկայում և սահմանափակում դրա զանգվածային կիրառումը՝ առավել նպատակահարմար դարձնելով այն հատուկ կամ նիշային մարտավարական խնդիրների համար։
Օգտագործման արդյունավետության տեսանկյունից V-BAT (MQ-35A) ԱԹՍ-ի վերաբերյալ բաց աղբյուրները վկայում են, որ այն առավել արդյունավետ է ցածր և միջին ինտենսիվության մարտական միջավայրերում, հատկապես՝ հետախուզության և մշտադիտարկման խնդիրների լուծման համար։ Մարտավարական կիրառման ընթացքում արձանագրվել է, որ համակարգը կարողանում է գործել էլեկտրոնային պայքարի պայմաններում՝ պահպանելով թռիչքի կայունությունը և տվյալների փոխանցումը նույնիսկ GPS-ի սահմանափակ հասանելիության դեպքում։ Երկարատև օդում մնալու հնարավորությունը և փոքր հարթակներից գործարկումը թույլ են տալիս իրականացնել շարունակական վերահսկում՝ սահմանային, լեռնային և ծովային ուղղություններով, որտեղ դասական թռիչքուղիներ հասանելի չեն։
Միևնույն ժամանակ, առկա են նաև արդյունավետության սահմանափակումներ։ VTOL համակարգերին բնորոշ ուղղահայաց վայրէջքի փուլը համարվում է տեխնիկապես ռիսկային, հատկապես քամու և բարդ մթնոլորտային պայմանների դեպքում, ինչի հետևանքով արձանագրվել են վթարային միջադեպեր։ Բացի այդ, V-BAT-ի սահմանափակ արագությունն ու պաշտպանվածության մակարդակը այն խոցելի են դարձնում ինտենսիվ հակաօդային պաշտպանության և համակցված էլեկտրոնային ճնշման պայմաններում։ Որպես ISR դասի համակարգ՝ այն չի ապահովում ինքնուրույն հարվածային կարողություն և արդյունավետ է միայն այն դեպքում, երբ ինտեգրված է ավելի լայն մարտավարական շղթայի մեջ՝ հարվածային միջոցների հետ համադրված օգտագործմամբ։
