Մերձավոր Արևելքը կրկին պայթյունավտանգ է․ տարա...
Մերձավոր Արևելքում ռազմական գործողությունների ինտենսիվությունը որոշ ուղղություններով նվազել է, սակայն տարածաշրջանը շարունակում է ապրել խորը քաղաքական և ռազմավարական վերադասավորումների փուլում։ Հունիսի 30-ի իրադարձությունները ցույց տվեցին, որ հրադադարների և միջնորդավորված պայմանավորվածությունների ֆոնին հիմնական հակասությունները դեռևս լուծված չեն, իսկ տարածաշրջանի առանցքային դերակատարները շարունակում են պայքարել նոր ուժային հավասարակշռության համար։
Օրվա կարևորագույն իրադարձություններից մեկը Իսրայելի վարչապետ Բենիամին Նեթանյահուի այցն էր Հարավային Լիբանան։ Նա հայտարարեց, որ Իսրայելը չի պատրաստվում դուրս բերել իր զորքերը, քանի դեռ «Հեզբոլլահը» շարունակում է զինված մնալ և սպառնալիք ներկայացնել երկրի անվտանգությանը։ Այդ հայտարարությունը փաստացի ցույց տվեց, որ նույնիսկ ԱՄՆ-ի միջնորդությամբ ձեռք բերված Իսրայել–Լիբանան շրջանակային համաձայնությունը դեռևս չի վերածվել կայուն խաղաղության հիմքի։
Լիբանանի ներսում նույնպես իրավիճակը շարունակում է մնալ բարդ։ Թեև հարյուր հազարավոր տեղահանված բնակիչներ արդեն վերադարձել են իրենց բնակավայրեր, հարյուր հազարավոր մարդիկ դեռևս չեն կարողանում վերադառնալ՝ ավերված ենթակառուցվածքների, բնակարանների վնասված լինելու և անվտանգության խնդիրների պատճառով։ Միաժամանակ քաղաքական տարաձայնությունները խորանում են, քանի որ երկրի ներսում չկա միասնական դիրքորոշում Իսրայելի հետ ձեռք բերված պայմանավորվածությունների վերաբերյալ։
Տարածաշրջանային մյուս առանցքային զարգացումը վերաբերում էր Իրան–ԱՄՆ հարաբերություններին։ Թեհրանը հայտարարեց, որ առայժմ չի պատրաստվում ուղիղ բանակցություններ վարել ամերիկյան ներկայացուցիչների հետ և նախընտրում է շարունակել շփումները միջնորդների միջոցով։ Սա զգալիորեն բարդացնում է վերջին շաբաթներին ձևավորված հրադադարի քաղաքական ամրապնդման գործընթացը և նոր անորոշություն է ստեղծում թե՛ Իրանի միջուկային ծրագրի, թե՛ Պարսից ծոցի անվտանգության շուրջ բանակցություններում։
Միևնույն ժամանակ շարունակվում է պայքարը Պարսից ծոցի կարևորագույն ծովային ուղիների վերահսկողության շուրջ։ Թեև նավթատար նավերի շարժը աստիճանաբար վերականգնվում է, ներդրողներն ու միջազգային շուկաները շարունակում են զգուշավոր մնալ, քանի որ Իրանի և ԱՄՆ-ի միջև քաղաքական անորոշությունը պահպանվում է։ Այդ հանգամանքը անմիջապես անդրադառնում է նաև նավթի համաշխարհային շուկաների վրա։
Սիրիայի ուղղությամբ ևս պահպանվում է զգուշավոր քաղաքական դիրքորոշումը։ Դամասկոսը փորձում է խուսափել նոր ռազմական ներգրավվածությունից՝ հայտարարելով, որ երկրի առաջնահերթությունը ներքին կայունացումն ու վերականգնումն է, այլ ոչ թե տարածաշրջանային հակամարտությունների նոր փուլ մտնելը։ Այդպիսով Սիրիան շարունակում է վարել առավել զուսպ քաղաքականություն՝ փորձելով չընդլայնել հակամարտության աշխարհագրությունը։
Ընդհանուր առմամբ, հունիսի 30-ի զարգացումները ցույց են տալիս, որ Մերձավոր Արևելքում հակամարտությունների բնույթը աստիճանաբար փոխվում է։ Եթե վերջին ամիսներին հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացած էր լայնածավալ ռազմական գործողությունների վրա, ապա այժմ պայքարը տեղափոխվում է քաղաքական բանակցությունների, անվտանգության նոր ճարտարապետության ձևավորման և ազդեցության գոտիների վերաբաշխման հարթություն։
ԱՄՆ-ը փորձում է ամրապնդել իր միջնորդական դերակատարությունը և ձևավորել նոր տարածաշրջանային անվտանգության համակարգ։ Իրանը ձգտում է պահպանել իր ռազմավարական ազդեցությունը՝ առանց էական քաղաքական զիջումների։ Իսրայելը շարունակում է առաջնային համարել իր անվտանգային շահերը և չի շտապում հրաժարվել ռազմական ներկայությունից Լիբանանում։ Իսկ Լիբանանն ու Սիրիան կանգնած են ներքին կայունության պահպանման և արտաքին ճնշումների միջև բարդ ընտրության առաջ։
Այսպիսով, թեև ռազմական գործողությունների ինտենսիվությունը որոշ ուղղություններով նվազել է, տարածաշրջանում իրական խաղաղության հաստատման մասին խոսելը դեռ վաղ է։ Հունիսի 30-ի իրադարձությունները ևս մեկ անգամ ցույց տվեցին, որ Մերձավոր Արևելքում շարունակվում է ոչ միայն ռազմական, այլև լայնածավալ քաղաքական վերադասավորումը, որի հետևանքները դեռ երկար ժամանակ կազդեն ամբողջ տարածաշրջանի և միջազգային հարաբերությունների վրա։